MERMERDE DONMUŞ BİR KADEH KALDIRMA ANI: 4.500 YILLIK KİKLAD “KUPA TAŞIYICISI” Yaklaşık 4.500 yıl önce Ege Denizi'ndeki Kiklad Adaları'nda çalışan bir mermer ustası, insan bedenini yalnızca durağan bir biçimde temsil etmekle yetinmedi. Küçük bir mermer bloğundan oturan bir insan figürü, onun oturduğu tabure ve elinde tuttuğu küçük bir kupayı birlikte biçimlendirdi. Bugün Atina'daki Museum of Cycladic Art koleksiyonunda bulunan bu küçük eser, Kiklad sanatının alışılmış imgelerinden ayrılan son derece özgün bir kompozisyon ortaya koyar. Eser müzenin koleksiyonunda ΝΓ0286 (NG0286) numarasıyla kayıtlıdır. Beyaz mermerden yapılmış olan figürün yüksekliği 15,2 santimetredir. Eser, sanat tarihine “The Cup-bearer”, yani “Kupa Taşıyıcısı” adıyla geçmiştir. Yunanca geleneksel adı ise “Ο εγείρων πρόποσιν” olarak verilir. Buradaki adlandırma, figürün gerçekten bir içki törenine katıldığını kanıtlayan yazılı bir belgeye dayanmamaktadır. Aksine, sağ elinde küçük bir kupa tutan figürün b...

  İSPANYA’NIN KARANLIK KORKULARI VE GOYA’NIN CADILARIN ŞABATI Francisco de Goya’nın “Cadıların Şabatı” ya da “Büyük Keçi” olarak bilinen eseri, sanat tarihinin insan korkusunu, batıl inancı ve irrasyonel düşünceyi en çarpıcı biçimde sorgulayan yapıtlarından biridir. Ancak eser hakkında internette dolaşan bazı anlatılar, farklı dönemlere ait olayları ve hatta Goya’nın birbirinden ayrı iki “Cadıların Şabatı” kompozisyonunu birbirine karıştırmaktadır. Bu nedenle önce eserin kimliğini kesin biçimde ortaya koymak gerekir. Madrid’deki Museo Nacional del Prado koleksiyonunda bulunan eser, Francisco de Goya tarafından yaklaşık 1820–1823 yılları arasında yapılmıştır. Prado’nun envanter numarası P00761’dir. Eserin günümüzdeki ölçüleri 140,5 × 435,7 santimetredir. Teknik olarak yağlıboya ile sıva üzerine yapılmış bir duvar resmi iken daha sonra tuvale aktarılmıştır. Goya’nın Madrid yakınlarındaki Quinta del Sordo adlı evini süsleyen ve bugün “Kara Resimler” adıyla bilinen on dört duvar resmin...

  ANNE VE ÇOCUK OLARAK YORUMLANAN BİR VINČA FİGÜRÜ: NEOLİTİK BALKANLARIN GİZEMLİ TERRAKOTTA İMGESİ Neolitik Avrupa'nın maddi kültürü içinde insan bedenini konu alan küçük terrakotta figürinler, yalnızca estetik üretimin örnekleri değildir. Bunlar aynı zamanda yaklaşık yedi bin yıl önce Balkanlar'da yaşayan toplulukların insan bedeni, kimlik, toplumsal roller ve görünmeyen dünyayla kurdukları ilişkinin araştırılmasında önemli arkeolojik kanıtlardır. Vinča kültürüne ait figürinler bu açıdan Avrupa Neolitiğinin en dikkat çekici görsel geleneklerinden birini oluşturur. Burada ele aldığımız eser de bu geleneğin ilginç örneklerinden biridir. Ancak öncelikle önemli bir akademik düzeltme yapmak gerekir. Eser, sosyal medyada ve ikincil paylaşımlarda “yaklaşık MÖ 4500 tarihli anne ve çocuk figürü” şeklinde tanıtılmaktadır. Oysa eserin ulaşılabilen özgün satış kaydı bu kadar kesin değildir. Plakas Auctions tarafından 9 Aralık 2022 tarihinde Londra'da gerçekleştirilen “Antiquities ...

  SANAT PİYASASINDA İSMİ OLMAYAN VE DOSTU BULUNMAYAN KADIN: VİKTORYA DÖNEMİNİN GÖRÜNMEYEN EMEĞİ İngiliz ressam Emily Mary Osborn'un 1857 tarihli Nameless and Friendless. “The rich man’s wealth is his strong city, etc.” – Proverbs, x, 15 adlı tablosu, Viktorya dönemi İngiltere'sinde kadınların çalışma, eğitim ve sanat piyasasında karşılaştıkları güçlükleri anlatan en dikkat çekici toplumsal içerikli resimlerden biridir. Eser bugün Londra'daki Tate koleksiyonunda T12936 envanter numarasıyla bulunmaktadır. Tuval üzerine yağlıboya olarak gerçekleştirilen çalışma 103,8 × 82,5 santimetre ölçülerindedir. Osborn bu tabloyu yalnızca bir sanatçının resmini satma çabısını göstermek amacıyla ele almamıştır. Kompozisyonun bütün ayrıntıları, ekonomik bağımsızlık arayan genç bir kadının karşılaşabileceği sosyal ve mesleki engelleri görünür hâle getirir. Tablo ilk kez 1857 yılında Royal Academy'de sergilenmiş ve aynı yıl kadın sanatçıların eserlerini sergileme ve satmalarına imkân sağl...

  ALTININ İÇİNDE SAKLI BİR HANEDANIN HAFIZASI: ESKİ RYAZAN’IN GÖRKEMLİ KOLTU 12. yüzyılın sonları ile 13. yüzyılın başları arasında Eski Rusya coğrafyasında üretilen bazı mücevherler, yalnızca bir süs eşyası olarak değerlendirilmemelidir. Bunlar aynı zamanda iktidarın, inancın, toplumsal statünün ve Bizans ile kurulan kültürel ilişkilerin maddi belgeleridir. Moskova Kremlin Müzeleri’nde korunan ve Eski Ryazan Hazinesi ile ilişkilendirilen bu görkemli altın kolt, söz konusu dünyanın en etkileyici örneklerinden biridir. Eser, ilk bakışta büyük ve dairesel bir altın levha izlenimi verir. Ancak arkeolojik ve sanat tarihsel terminoloji açısından onu yalnızca “altın kolye ucu” diye adlandırmak yeterli değildir. Rusça müze terminolojisinde “kolt” olarak geçen bu takı türü, Eski Rus kadın başlıklarına bağlanan değerli bir süs unsurudur. Kremlin Müzeleri eseri “Rusya, Ryazan (?)” kökenli olarak tanımlar; bu küçük soru işareti önemlidir. Çünkü bilimsel kataloglamada üretim yeri kesin olarak ...

  MOCHE USTALIĞININ ALTIN, GÜMÜŞ VE BAKIRLA ÖRÜLMÜŞ GÖĞÜS SÜSÜ Eski Peru'nun kuzey kıyılarında gelişen Moche ya da İspanyolca kullanımıyla Mochica kültürü, yalnızca olağanüstü seramikleriyle değil, metal işçiliğinde ulaştığı teknik ve estetik düzeyle de Amerika kıtasının Kolomb öncesi uygarlıkları arasında özel bir yere sahiptir. Museo Larco koleksiyonunda bulunan ve ML100117 katalog numarasıyla kayıtlı olan bu göğüs süsü, Moche metal sanatının hem malzeme bilgisine hem de törensel estetiğine ışık tutan dikkat çekici örneklerden biridir. İlk bakışta altın bir takı izlenimi veren eser, gerçekte altın, gümüş ve bakırın birlikte kullanıldığı üçlü bir metal alaşımıyla oluşturulmuştur. Bu ayrıntı önemlidir; çünkü Moche metal sanatını yalnızca “altın işçiliği” şeklinde tanımlamak, bu toplumun geliştirdiği karmaşık metalurjik teknolojiyi küçümsemek olur. Moche ustaları altın, gümüş ve bakırın fiziksel özelliklerini biliyor; farklı oranlarda alaşımlar hazırlıyor ve yüzey işlemleriyle metal...