TAŞA KAZINAN HAFIZA: KARİYE CAMİİ’NDE BİZANS’TAN OSMANLI’YA UZANAN MEDENİYET KATMANLARI İstanbul’un tarihi yarımadasında, Kariye Mosque yalnızca bir ibadet mekânı değildir; o, aynı zamanda imparatorlukların yükselişini, inanç sistemlerinin dönüşümünü ve sanatın zaman karşısındaki direncini temsil eden eşsiz bir hafıza yapısıdır. Edirnekapı surlarının hemen içinde yer alan bu anıtsal yapı, Doğu Roma’dan Osmanlı’ya, oradan modern Türkiye’ye uzanan çizgide, taşın ve altının diliyle insanlık tarihini kayda geçirmiştir. Kariye’nin kökeni erken Bizans dönemine kadar iner. Bugün görülen yapının altında, 5. ya da 6. yüzyılda inşa edilmiş daha eski bir manastır kilisesinin izleri bulunur. Yapının özgün adı Chora Manastırı Kilisesi idi. Yunanca chora, “kırsal alan” veya “şehir dışı” anlamına gelir. Bu ad rastlantısal değildir; çünkü ilk inşa edildiğinde yapı, Konstantinopolis’in ana surlarının dışında kalıyordu. Daha sonra Theodosian Walls Construction ile şehir büyüyünce Kariye surların i...